بنازم به بهبهو

                                     درد دل کل مریم

مرحوم شوقی از شعرای قرن سیزدهم هجری است . از اهالی کهگیلویه ولی ساکن بهبهان بوده است . شوقی هم به زبان فارسی و هم به لهجه ی محلی شعر می سروده است . سال تولد و وفات او معلوم نیست و اینست قطعه ای از آثار او :

                                                         " يا يارها "

يه زني ا تَنگ تِکو رَ سي دُ دُنگه

ا غم بي ميرِهيش ميدا مُرُنگَه

آريو برزن خوش و سي چل سوارِي...

قوم اسکندر وُبيدن تار و مارِي..

زير پل خير آباد ته شو مَهتووي

هُمارَي پا ورگِه يارم اونجه خُوي

ته دِريزکو اَ وَرگِ کاسِه کوزه

خبندي لُوِت دم لُو يار بدوزه

طرف نوروز کشتهي وِلِي جو اُوي

يه بوسيم ا يار گرو همِ ته رُوي

نرگززار بهبهو باغ بهشتن

چه خِشن ديم يار بشه غِيرا يه زشتن

زير دارِ بندري کيِن که شَسِه؟؟

کِيبنو ا گل چيده تازه وِرَسه

پِس تُلِ قُمار بوزو دِم برکِه بهزاد

يارمم بغل گُرو روحم وبي شاد

سر رو ايموم رضا بِينِي حَمومَي

يارمِي پا وَرزِدِه مُشوره جومَي

ته صحري کمال آباد نِهِنگِ ظوري

تُمبونِ يارم گرو دم پَرزِ خوري

ا خارسو زير يه دار کناري

دم خولي بَفته بي يه چي تياري

چشمون يارم هوي نرگس خمارن

لووکي سرخ و لپاش مِي دُنگ نارِن

سينه مرمر گردن و دس پاش بلوري

مثل آيِي رِن ام ديمم نه جوري

پومزِهُم ته ما شابو نيمِي براتن

جووني شهر کُربون ناز و اَداتِن

شَسِه يارم دَسِ تيرَي پشت تووه

شو زمسو خَش خُورن آشِ يِکُوَه

سيت بگم دساش چِجور پاهاش چجورن

اَ سر سينش دوتنا تُنگ بلورن!

شگر

به اسم خدی عا دل و مهربو                      که دادش ا ما دس و پا و زبو

خدی خوب و محلی عزیزی که شو             ا سی راحتی میکو چشمامو خو

همیچه هواسه ولی بنده ها                       ا هر جا که میشیم یه پا نها

خدی کنگروگاپل و قندولی                  خدی خوب و زشت و گپ و مندولی

خدی توله و هره و سیروماس                     که میتش ا ما حرف راس

چه خوب و چه زشت و چه مرد و چه زه         ولاشی ا یه جور هر کی مزه

یکی مرغ میده یکی نون خشک               گلو سیر میکه ا یه تیله مشک

ا حکم او و ندی که رو میکو ماه               یکی میکه فعله یکی میکو شاه

یکی میکه حمال و اکله هی                     یکی میکو پیلدار کم سلهی

به اسم خدی عا دل و مهربو                   ای کارم که سی مردم بهبهو

تقی آصفی

   در باره ی بهبهان

شهر قدیمی بهبهان که در ۲۰۲ کیلومتری شرق اهواز واقع است بواسطه ی موقعیت ویژه جغرافیایی اش در طی قرون متمادی شاهد پیروزیها - شکستها - جنگهای خونین و وقایع تلخ بسیاری بوده است . علاوه بر این لهجه ی بهبهانی به سبب دارا بودن واژه های اصیل فارسی فراوان به منزله ی گنجینه ی گرانبهایی از اصطلاحات - ضرب المثل ها و اشعار نغز و دلنشین که همه ی اسالت خود را حفظ کرده اند . مراسم عروسی - سوگواری - ختنه سوران - زایمان - روضه خوانی و سینه زنی بهبهانیها میدان وسیعی جهت تتبع دانش پژوهان میباشد و چنانچه تمام واژه های محلی این شهرستان گرداوری گردد کمک شایانی به اعتلای فرهنگ کشور خواهد شد و چه بسا ما را از به کار بردن لغات بیگانه بینیاز سازد. همچنین بدلیل مجاورت بهبهان با کهگیلویه بهبهانیها با گویش لری آشنایی دارند و بعضی از صاحبدلان و دردمندان این خطه آنرا برای سرایش احساسات و سوز و گداز های خود خود اختیار کرده اند و ترانه های شور انگیزی در این زمینه سروده اند لیکن اشعار و تصانیفی که به لهجه ی محلی گفته شده دارای آهنگهای شاد می باشد که اغلب ویژه ی مجالس پایکوبی است .

از دیرباز گویندگان این شهر اشعار زیادی به لهجه ی محلی سروده اند که متاسفانه چون در صدد ثبت و تدوین آنها نبوده اند بجز ابیات و قطعات معدودی که سینه به سینه به نسل کنونی رسیده بقیه به کلی فراموش گردیده است .